การนอนหลับคิดเป็นถึงกว่า 1 ใน 3 ของเวลาชีวิต หากอายุขัย 80 ปี ก็นับเป็นระยะเวลาถึงกว่า 25 ปีที่เราต้องนอนหลับเลยทีเดียว และระหว่างการนอนหลับร่างกายจะช่วยให้ระบบร่างกายได้พักผ่อน ฟื้นฟู จัดระเบียบระบบประสาทและสารเคมีในร่างกาย ดังนั้นการนอนหลับอย่างมีคุณภาพจึงเป็นเรื่องที่สำคัญต่อชีวิตอย่างมาก แต่จะแน่ใจได้อย่างไรว่าเรานอนหลับปกติจริง ๆ ?
การนอนที่มีคุณภาพไม่ได้จำกัดที่ชั่วโมงการนอนเท่านั้น แต่ยังหมายถึงการนอนที่หลับได้สนิท ตื่นมาสดชื่น ร่างกายได้พักผ่อนอย่างแท้จริง
ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับมีตั้งแต่ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ(Obstructive Sleep Apnea), นอนไม่หลับ (Insomnia) ง่วงมากผิดปกติ (Hypersomnia), Circadian rhythm disorder), พฤติกรรมผิดปกติขณะหลับ (Parasomnia), พฤติกรรมผิดปกติขณะนอนหลับ (Sleep related movement disorder) ซึ่งสังเกตได้จากอาการหลายอย่างทั้งที่สังเกตได้ด้วยตนเองและต้องขอให้ผู้อื่นช่วย อย่างเช่นอาการด้านล่างนี้
▸ นอนไม่หลับ ซึ่งมาจากหลายสาเหตุตั้งแต่อาการทางจิตอย่างความกังวลคิดมาก ยาบางชนิดที่มีผลกระตุ้นประสาท โรคภัยต่าง ๆ ปัจจัยสภาพแวดล้อมที่ทำให้นอนไม่หลับอย่างแสง เสียง หรือการนอนหลับโดยไม่ทราบสาเหตุ ตื่นนอนแล้วรู้สึกไม่สดชื่น ปวดมึนศีรษะ ปากแห้งผิดปกติ
▸ นอนหลับมากเกินไป จากความผิดปกติทางระบบประสาทที่ง่วงนอนแม้จะได้รับการนอนหลับอย่างเพียงพอแล้ว ไม่ได้อดหลับอดนอน อย่างโรค Narcolepsy หลับกะทันหัน มีอาการง่วงนอนผิดปกติในเวลากลางวัน sleep paralysis และอื่น ๆ
▸ นอนไม่เป็นเวลา อย่างการนอนดึกตื่นสายแบบผิดปกติ Phase sleep disorder หรือ Irregular sleep-wake rhythm
▸ พฤติกรรมที่ผิดปกติขณะหลับอย่าง การนอนกัดฟัน (Bruxism) เดินละเมอ นอนกรน ขากระตุก อาการชัก Rapid eye movement parasomnia หายใจลำบาก ติดขัด
▸ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
บางอาการเป็นสัญญาณของโรคที่อาจมีความอันตรายร้ายแรงถึงชีวิต และผู้ป่วยส่วนใหญ่มักจะไม่รู้ตัวถึงความผิดปกติเหล่านี้ หากมีคนใกล้ชิดให้ข้อมูลหรือพบอาการคล้ายคลึงกับอาการข้างต้น ควรที่จะเข้ารับการวินิจฉัยโดยแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ อย่างการตรวจการนอนหลับด้วยเครื่องมือ Polysomnography หรือการทำ Sleep test เพื่อสุขภาพที่ดี